Dağcılık Botu Nasıl Seçilmelidir?

Hasan Hüseyin BOĞAZ

Sevgili sporseverler, dağcılık, doğa yürüyüşü sporunda ayakkabı seçiminde sizlere yardımcı olabileceğini düşündüğüm bazı konuları sizinle paylaşmak istiyorum.

Ayakkabı seçmeden önce yapacağımız etkinliğe karar vermemiz gerekiyor. Her ne kadar faaliyetimizde golü atan ayakkabı değil denilse de kışın zorlu şartlarda ayakkabısız bir şey yapmamız mümkün değildir. Her spor dalının kendine ait ayrı ekipmanı olduğu gibi dağcılığın da kendine ait malzemeleri oluşmuştur. Özellikle spor endüstrisi kavramının gelişmesi sonucunda fiziksel olarak sınırlarımıza ulaşmamızı kolaylaştıracak ekipmanlar günlük hayatımıza girmiştir. Doğada yapılan her etkinlik ağır ve yıpratıcı olmasının yanında tehlike de içerir. Salonda bir ayakkabıyı eskitmeniz yıllar alırken doğa şartlarında bu birkaç gün bile sürmeyebilir. Ayrıca doğada ayakkabısız kalmamanız hayati öneme sahiptir. Ayakkabınızın konforlu olması da gerekir çünkü yaptığınız etkinlikler günlerce sürebilir. Ancak böyle ayakkabıların da haliyle fiyatları pahalı olmaktadır. Doğru bir seçimle, yıllarca kullanacağınız bir ayakkabı size son derece ucuza mal olabilir. Yeni başlayan dağcıların çoğu, fiyatları görünce “bir tane alayım, her yerde işimi görsün” düşüncesindedir. Bu aslında ilk bakışta daha ucuz bir yöntem olarak görünebilir. Fakat yapacağınız etkinliği düşünürken biraz esnek olmanızda fayda vardır. O yüzden ayakkabı seçimi yaparken bir üst segment için de hazır olmanızı öneririm.

Belki de günübirlik doğa yürüyüşleri yaparak başlayacağınız bu iş, burada kalmayacaktır. Yani alacağınız ayakkabının yazın Aladağlar’ da yapacağınız bir klasik zirvede ya da kışın Hasan Dağı'nda kullanabileceğiniz seviyede olması faydalı olacaktır.

Ayakkabı tabanlarının sertliği arttıkça normal bir zeminde yürümeniz zorlaşırken, ayakkabının dayanıklılığı artmakta ve karda/buzda yürümeniz kolaylaşmaktadır. Ayrıca yalıtımı da artmaktadır. Tabii bununla birlikte ağırlığı da artmaktadır. Ayakkabı üreticileri taban sertlikleri gibi özellikleri kullanım kılavuzlarında belirtilmiştir. Bunları mutlaka dikkatle okuyun. Uzun süreli kış koşullarında yapacağınız etkinliklerde sert tabanlı, plastik ve mesli ayakkabıları tercih etmelisiniz.

Vibram, taban üreten bir markadır ve çeşitli özelliklere sahip tabanlar üretmektedir. Doğa yürüyüşlerinde kullanacağınız ayakkabı mutlaka ayak bileğinizi sarmalıdır. Hatta bilek ile ayak kısmının ayrı ayrı sıkılmasını sağlayan bir kilit mekanizmasının varlığı çok iyi olacaktır. Bilekten sıkıldığında ayağınız ileriye ve geriye hareket etmemelidir. Ayak parmağınız ayakkabının ucuna değmemelidir. Parmak ucunda kalktığınızda ise topuğunuz 1 mm kadar kalkmalıdır. Bu şartları denemeniz için yurtdışında mağazalarda rampa gibi platformlar vardır. Yokuş çıkarken ve inerken ayakkabınızı test edebiliyorsunuz.

Tabii ki ayakkabı derisinin içinde soluyabilir bir katman olması iyi olacaktır. Ancak kullanacağınız şartlara bağlı olarak, soluyabilir katmanın ayakkabıda korunması ve tam performans vermesi oldukça güçtür. Deri ayakkabılarda ne kadar az parça olursa o kadar az dikiş olacaktır. Bu nedenle dikişi az olan ayakkabıyı tercih ediniz.

Dağda kullanacağınızı düşünüyorsanız küçük taşlara karşı koruma sağlayan (çarşak) plastik bir koruyucu bant bulunan (çarşak bandı) ayakkabıları tercih etmelisiniz. Ayakkabı seçimi çok önemlidir. Bu yüzden yeterince zaman ayırmalısınız. Aceleye gelmez. Hem mağazada hem de evinizde kullanmadan önce iyice test ediniz. Evde denediğiniz bir ayakkabıyı belki geri götürebilirsiniz. Ancak, dışarıda giydiğiniz ve bedeninden memnun kalmadığınız bir ayakkabıyı iade etmeniz zordur. Ayakkabıyı denerken dağda kullanacağınız bir çorap ile deneyiniz. Yoksa bir çorap satın alınız. Eğer hedefiniz dağcılık ise en azından krampon takmak için arkasında kanal olan ayakkabıları tercih ediniz.

Satın aldığınız ayakkabıda üretim tarihi de önemlidir. Rafta fazla beklemiş ayakkabıları tercih etmeyiniz. Bazı satıcılar daha çok ellerinde kalan ayakkabılara yönlendirme yapabilirler. Ayakkabınızı güvenilir bir yerden alınız ve satıcının yönlendirmelerine dikkat ediniz.

Aldığınız ayakkabının mutlaka etiketini okuyunuz. Bakımını, kullanma kılavuzuna göre yapınız. Bazı ayakkabılar için su itici spreyler ayakkabı ile birlikte satılmaktadır. Kullandığınız ayakkabıyı asla çamaşır makinesinde yıkamayınız. Silerek temizleyiniz. Mümkünse her kullanımda temiz çorap giyiniz. Derinin kurumasını önlemek için cila kullanabilirsiniz. Yoksa vazelin de olur.

Doğada görüşmek dileği ile.